Shtriheni në shtrat, fikni telefonin dhe përpiqeni të flini, por papritur mendja ju rikthen te një bisedë e zhvilluar ditë, javë apo edhe muaj më parë. Mendoni çfarë thatë, si reagoi personi tjetër dhe nëse duhej të përgjigjeshit ndryshe. Nëse kjo ju ndodh shpesh, studimet psikologjike ofrojnë disa shpjegime.
Ky fenomen lidhet me atë që psikologjia e quan ruminim, pra procesin e të menduarit në mënyrë të përsëritur për përvoja, biseda apo situata që kanë ngarkesë emocionale. Në vend që mendimi të sjellë një përfundim të qartë, ai mund të përsëritet vazhdimisht, duke na bërë t’i analizojmë të njëjtat detaje nga këndvështrime të ndryshme.
Një studim i publikuar në revistën shkencore Behavior Therapy shqyrtoi lidhjen mes mendimeve të përsëritura dhe cilësisë së gjumit. Gjatë një jave, 43 studentë regjistruan mendimet dhe gjendjen e tyre emocionale disa herë në ditë, ndërsa gjumi u monitorua edhe me pajisje të posaçme. Studiuesit zbuluan se mendimet e përsëritura në mbrëmje lidheshin me më shumë kohë të nevojshme për të fjetur, efikasitet më të ulët të gjumit dhe kohëzgjatje më të shkurtër të tij.
Por pse bisedat e vjetra na rikthehen pikërisht kur shtrihemi? Një shpjegim i mundshëm është se, kur përfundojnë angazhimet e ditës, kemi më pak gjëra që na e tërheqin vëmendjen. Kjo mund të krijojë më shumë hapësirë për shqetësimet dhe përvojat që nuk i kemi përpunuar plotësisht emocionalisht. Megjithatë, nuk ka prova se kjo ndodh njësoj te të gjithë njerëzit apo se çdo kujtim i rikthyer nënkupton një shqetësim të pazgjidhur.
Një tjetër studim, i publikuar në revistën Stress and Health në vitin 2021, analizoi të dhënat e 507 studentëve universitarë. Rezultatet treguan se lidhja mes stresit të perceptuar dhe simptomave të pagjumësisë ndryshonte në varësi të prirjes për t’u përfshirë në mendime negative të përsëritura para gjumit. Gjetjet sugjerojnë se mënyra si i përjetojmë dhe i rikthejmë mendërisht shqetësimet mund të ketë rëndësi për pushimin tonë gjatë natës.
Çfarë mund të bëni kur mendimet nuk ndalen?
Një hap i thjeshtë është t’i shkruani shqetësimet ose gjërat që dëshironi të trajtoni ditën tjetër, në vend që të përpiqeni t’i zgjidhni të gjitha në mendje gjatë natës. Mund të ndihmojë gjithashtu krijimi i një rutine të qetë para gjumit dhe kufizimi i aktiviteteve që ju mbajnë mendërisht të angazhuar deri në momentin kur shtriheni.
Rikthimi herë pas here te bisedat e kaluara është një përvojë e zakonshme dhe, në vetvete, nuk tregon se ka diçka që nuk shkon. Por nëse mendimet bëhen të vazhdueshme, shkaktojnë shqetësim të madh ose pengojnë rregullisht gjumin, ia vlen të kërkoni këshillë profesionale.
Ndonjëherë, një bisedë ka përfunduar prej kohësh, por mendja vazhdon ta rishikojë. Të kuptuarit se kur ky reflektim na ndihmon dhe kur vetëm na lodh, mund të jetë hapi i parë për të gjetur më shumë qetësi para gjumit. /Prive Bruto
