Shumë njerëz e kanë bërë pjesë të rutinës së mëngjesit: bie alarmi, hapim sytë dhe në vend që të ngrihemi, zgjedhim “vetëm edhe pesë minuta”. Në literaturën shkencore, kjo sjellje njihet si snoozing dhe lidhet me mënyrën se si trupi dhe truri kalojnë nga gjumi në zgjim.
Një nga arsyet kryesore lidhet me atë që studiuesit e quajnë “sleep inertia”, ose inercia e gjumit. Kjo është gjendja e përgjumjes dhe uljes së vigjilencës që mund të shfaqet menjëherë pasi zgjohemi. Një studim i publikuar në vitin 2022 e analizoi pikërisht ndikimin e alarmit snooze në këtë fazë.
Në atë studim, 70.5 për qind e pjesëmarrësve raportuan se përdornin shpesh funksionin snooze në telefonat e tyre. Arsyeja më e zakonshme e raportuar ishte dëshira për të shmangur zgjimin e menjëhershëm dhe shqetësimin se mund të flinin më shumë seç duhej.
Megjithatë, një studim tjetër, i publikuar në Journal of Sleep Research, solli një rezultat më kompleks. Studiuesit analizuan zakonet e zgjimit te 1,732 persona dhe më pas kryen një eksperiment laboratorik me 31 persona që e përdornin rregullisht snooze-in. Ata zbuluan se 30 minuta snooze mund të ndihmonin në shmangien e zgjimit të menjëhershëm nga fazat e gjumit të thellë dhe mund të përmirësonin ose të mos ndikonin negativisht në performancën njohëse menjëherë pas zgjimit.
Pra, “vetëm edhe pesë minuta” nuk është domosdoshmërisht një shenjë dembelizmi. Për disa persona, veçanërisht ata që ndihen shumë të përgjumur në mëngjes, një periudhë e shkurtër snooze mund ta bëjë kalimin nga gjumi në zgjim më gradual. Megjithatë, studimet mbi këtë temë janë ende relativisht të kufizuara dhe nuk tregojnë se snooze-i është zgjidhje për mungesën e gjumit.
Një studim më i madh i publikuar në Scientific Reports në vitin 2025, me të dhëna nga më shumë se 21 mijë persona dhe rreth 3 milionë net gjumi, tregoi se alarmi snooze përdorej në rreth 56 për qind të netëve të analizuara. Mesatarisht, përdoruesit kalonin rreth 11 minuta duke shtypur snooze para se të ngriheshin përfundimisht.
Në fund, ajo që mund të thuhet me siguri është se dëshira për “edhe pesë minuta” lidhet me mënyrën se si trupi kalon nga gjumi në zgjim dhe me nivelin e përgjumjes në mëngjes. Snooze-i nuk duhet parë automatikisht si i dëmshëm, por as nuk mund të zëvendësojë orët e mjaftueshme të gjumit. Kërkimet e deritanishme sugjerojnë se mënyra se si zgjohemi është më komplekse nga sa duket. /Prive Bruto
